Reisbizz

DECEMBER 2022 MAGAZINE Nr 55 SALESTALK: HELEN LAGERWERFVANTRAVELTREND Retail kijkt terug op 2022: ‘Bewogen jaar vol uitdagingen’ CANADA&ALASKASPECIAL DUBBELINTERVIEWMET KERS ENVAN DER HEIJDEN

2 — Voorwoord — Wat heb ik genoten van de afgelopen tijd met temperaturen onder het vriespunt. Voor mij een reden om vroeg in de morgen de wandelschoenen aan te trekken en op pad te gaan. Het is nog donker en in sommige huiskamers zie ik het schijnsel van versierde kerstbomen. Bij de één zie ik een hoop goud in de boom hangen en bij de ander is het een bonte verzameling van kleuren. Elke kerstboom is uniek. Wat zegt het eigenlijk over iemand, de manier waarop de kerstboom is versierd? Als ik naar onze eigen boom kijk, overheersen voornamelijk wit en oudroze. Het is een boom die rust uitstraalt, dat JE MOET ZELF DE BALLEN OPHANGEN

3 — Voorwoord — lijkt me de beste omschrijving. Anders dan andere jaren. Nu ga ik heel eerlijk zijn: eigenlijk is bij ons de boom geen jaar hetzelfde. Daarmee kun je stellen dat - als je met aandacht kijkt - je aan onze kerstboom kunt zien hoe de vlag erbij hangt. En als je de boom gaat optuigen en je de kerstballen door je handen laat gaan, komen er vast beelden naar boven. Je komt ballen tegen waar je mooie herinneringen aan bewaart, maar er zijn er ook een aantal waarvan je afscheid neemt of moet nemen. En als hij dan uiteindelijk staat te schitteren en je woonkamer gezellig verlicht, komt het besef dat er weer een jaar voorbij is. Een jaar waarin veel is gebeurd, verdriet, geluk en zakelijke successen. Een aantal van die zakelijke successen delen wij met jullie in deze laatste editie van 2022. Zo blikken we samen terug met een groep reisondernemers die wij gedurende het jaar hebben bezocht en geïnterviewd. Hoe gaat het nu met hen na alle ups en downs? Eén ding wordt al snel duidelijk, ze knallen met veel energie het nieuwe jaar in. Daar heeft Helen Lagerwerf, sinds begin oktober accountmanager bij Travel Trend, ook veel zin in. Na het verlaten van de branche kreeg ze last van heimwee. Ze vond bij Travel Trend het ontbrekende puzzelstukje om weer terug te keren naar de reiswereld. Lees in de SalesTalk haar inspirerende verhaal. José van Felius sprak met ondernemersgezin Schellevis op Bonaire over het openen van een tweede Time to Smile Chogogo Resort en Kees Bikker heeft zich onterecht zorgen gemaakt over Willem en Corrie. Aartsrivalen TUI en Corendon zijn opmerkelijk eensgezind als het gaat om het ‘redden’ van de vliegvakantie in Nederland. Dat blijkt uit een uniek dubbelinterview met concurrenten Arjan Kers en Steven van der Heijden, de CEO’s van beide reisbedrijven. Op het TUI-hoofdkwartier in Rijswijk kwamen de heren speciaal bijeen voor een open en pittig vraaggesprek met Reisbizz Magazine. En dan last but not least, onze Canada & Alaska Special. Wat heeft collega Bibi Mol deze mooi opgetuigd. En zo voelt Reisbizz samen met de Reisbizz Society, in feite als onze eigen Reismedia ‘kerstboom’. We hebben samen met het team de ballen er zelf in gehangen en kijken met trots naar het resultaat. Fijne feestdagen en tot volgend jaar! Natasja Hoogstede

4

5 I NHOUD I NTERV I EW 06 Retail kijkt terug op het afgelopen jaar 14 SalesTalk: Helen Lagerwerf van Travel Trend 19 Ondernemersgezin Schellevis opent tweede Chogogo Resort op Bonaire 24 Dubbelinterview topmannen TUI en Corendon: Red de vliegvakantie en Schiphol BLOGS EN COLUMNS 30 Kees Bikker: Willem en Corrie CANADA & ALASKA SPEC I AL 39 Sanne Veerman beleeft de Indian Summer in Oost-Canada 46 Nico Bleichrodt: Alaska moet je ervaren om te geloven 52 Van de gebaande paden met Special Traffic in Atlantic Canada 58 Avila Reizen: The Yukon, Larger than Life COLOFON REISBIZZ: Hét tweewekelijkse reisvakblad van Reismedia BV Evert van de Beekstraat 1-41, 1118 CL Schiphol T.+31 (0)20-3330095 www.reisbizz.nl UITGEVER: Rob Somsen HOOFDREDACTIE: Natasja Hoogstede EINDREDACTIE: Bibi Mol REDACTIE: Bibi Mol, Neal Luitwieler, Klaas-Jan van Woerkom, Lolke van der Heide en Fabian Bais. AAN DIT NUMMER WERKTEN MEE: José van Felius, Paul Eldering, Kees Bikker, Sanne Veerman, Sybylle Kroon, Special Traffic en Rianne van der Werf. VORMGEVING: Cre8tiFF- Helmond CONTACT SALES: [email protected] ALGEMENE VOORWAARDEN: Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijk toestemming van de uitgever. Reisbizz is niet aansprakelijk voor eventuele onjuistheden in dit magazine. © REISMEDIA BV 2022

6 © Unsplash

7 ROLLERCOASTER Noël ten Thije van TravelXperts Den Ham beet dit jaar het spits af. Terugkijkend trekt Noël één conclusie: “2022 was een rollercoaster.” Noël en haar collega’s hebben het nog nooit zo druk gehad. “Toen ik eind oktober het boekjaar afsloot, werd ik heel blij. Tegelijkertijd besefte ik wel dat er iets moest veranderen. Ten opzichte van vorig jaar haalden we meer dan de helft omzetstijging, maar dat doe je met hetzelfde aantal mensen. Er was bij wijze van spreken geen ruimte om adem te halen. In het nieuwe jaar wordt ons team uitgebreid en start Annemieke als nieuwe collega. Zij was voorheen ZRA bij YourTravel. Dan zijn we in totaal met z’n vieren.” — Interview — RETAIL KIJKT TERUG OP HET AFGELOPEN JAAR Nog even en dan knallen we het nieuwe jaar in. Het afgelopen jaar is Reisbizz Magazine op bezoek geweest bij twintig ondernemers met ieder zijn eigen persoonlijke verhaal. Met een aantal van deze ZRA’s en reisbureau-eigenaren blikken we terug op 2022. Een jaar met ups en downs: van de reizen die veel Nederlanders weer maakten tot de problematiek op Schiphol. Tekst: Bibi Mol - Foto’s: Reismedia 'EEN BEWOGEN JAAR MET VEEL UITDAGINGEN' Noël ten Thije

9 Noël ging ervan uit dat alles zich terug zou betalen zodra de corona-ellende voorbij zou zijn. Maar dat het zó goed uit zou pakken, had ze niet verwacht. “Dat is mijn hoogtepunt van dit jaar geweest, dat het uiteindelijk zo goed is gegaan. We zijn de coronaperiode goed doorgekomen en sluiten het boekjaar positief af. Ik durf alleen niet te zeggen dat dit het fijnste boekjaar was.” In het interview begin dit jaar stelde Noël dat het maken van een boeking nog nooit zoveel werk is geweest. Voor al die extra services rekende Noël toen niets. “Ik was er begin dit jaar niet over uit of ik fees moest vragen voor bijvoorbeeld het bijboeken van extra bagage. Daar denk ik nu wel anders over. Op een gegeven moment doe je alles voor de klant, maar daar zit ook een grens aan. Je ontneemt de klant veel werk en ellende. Nu berekenen we wel iets als de klant bijvoorbeeld niet zelf een stoelreservering kan doen of ruimbagage kan bijboeken. Tijdens corona hebben we lange tijd niets verdiend, dus ik vind het nu niet zo vanzelfsprekend meer om dat soort zaken kosteloos te doen. We doen dat nu meer op gevoel. De klant wordt nog steeds ontzorgd, maar niet meer in alles.” JAAR VOL UITDAGINGEN Voor Minet van Wees, TravelXL at Home, was het zakelijk een goed jaar met veel uitdagingen. “In het begin was ik net als veel collega’s druk met alle regels en bijkomende werkzaamheden om klanten goed op hun bestemming te krijgen. In de zomer bracht de situatie op Schiphol veel extra werk, maar gelukkig konden al mijn klanten vertrekken naar hun vakantieadres. Ik ben blij dat ik in het voorjaar ervoor koos om te blijven boeken via mijn leveranciers in plaats van het zelf samen te stellen. Dit heeft mij veel slapeloze nachten en stress bespaard deze zomer.” Over haar hoogtepunt dit jaar hoeft Minet niet lang na te denken. “Mag ik er twee noemen? Het vieren van mijn 20-jarig bestaan als zelfstandig reisadviseur en natuurlijk de verkiezing tot Reisprof van het Jaar.” De eerste twee maanden van het nieuwe boekingsseizoen zijn voor Minet nu al erg goed. “Ik merk dat veel klanten bezig zijn met hun reisplannen voor 2023. Door de drukte de afgelopen tijd is het managen van mijn tijd nóg belangrijker geworden. Hier ga ik het komende jaar mee aan de slag. Ik kijk heel positief naar 2023.” — Interview — Minet van Wees

10 GEMIS VAN VERRE (ROND)REIZEN In februari ging Reisbizz op bezoek bij rasondernemer Frank Visch. Samen met zijn jongere broer Ron is hij eigenaar van vier Travel Store’s in Gorinchem, Hardinxveld, Leerdam en Dordrecht. In dit overgangsjaar hebben de vier reisbureaus volgens Frank prima resultaten behaald. “Maar door het gemis van verre (rond) reizen zijn we nog niet op het oude niveau. De kosten daardoor gelukkig ook niet.” De trends die Frank dit jaar zag, was het korter voor vertrek boeken en de populariteit voor Europese bestemmingen, het Midden-Oosten en de Nederlandse Antillen. “Ook zagen we veel hogere reissommen voor reizen binnen Europa.” Wat Frank begin dit jaar aangaf, is dat het beloningsmodel moet veranderen. “We doen te veel werk voor te weinig verdiensten. Het is niet in verhouding. Dat is het speerpunt van 2023.” Frank heeft daar op verschillende manieren onderzoek naar gedaan. “Alleen van de commissies kunnen we niet meer leven, het is simpelweg te weinig voor het werk dat we doen. Klanten zijn bijvoorbeeld best bereid te betalen voor service, mits je daar vooraf over communiceert. Met ingang van het nieuwe jaar gaan we dit en een aantal andere zaken testen in de praktijk, voordat we het volledig gaan uitrollen. Feedback vanuit de klant is daarbij welkom.” MULTIGENERATIE REIZEN Travel Counsellor Jennie Visser is zeer enthousiast als we vragen naar het afgelopen jaar. “Ik ben ontzettend tevreden over dit jaar, wellicht zelfs euforisch te noemen bij tijden. Ik had vooraf niet kunnen bedenken dat zowel vertrouwde als nieuwe klanten mij — Interview — Jennie Visser Frank Visch Frank Visch: “Het beloningsmodel in de retail moet veranderen. We doen te veel werk voor te weinig verdiensten”

11 dit jaar weer zouden vinden.” Jennie heeft het afgelopen jaar veel gereisd. Het zelf bezoeken en ontdekken van een bestemming vindt ze belangrijk, maar volgend jaar gaat ze dit anders aanpakken. “Hoewel ik ontzettend genoot van de reizen die ik heb gemaakt, zijn zeven reizen in een half jaar best veel. Ik heb goede vervanging voor mijn klanten met collega’s Veronique en Suzanne, maar het werkt onrustig als je veel weg bent. Niet alleen werkgerelateerd, ook privé. Aankomend jaar gaan we ons huis renoveren, dus zijn er nog geen vakantieplannen gemaakt. Een mooie studiereis ga ik daarentegen niet uit de weg.” Jennie wil zich komend jaar vooral focussen op haar bedrijf en zich verder ontwikkelen en groeien. Wat Jennie het meeste is opgevallen dit jaar, is de grote vraag naar multigeneratie reizen. “Soms zijn dat gezinnen met opa en oma erbij, maar het komt ook voor dat hele families op reis willen met ook hun ooms, tantes, neefjes en nichtjes.” De geboekte bestemmingen dit jaar lopen bij Jennie uiteen. “Veel zonbestemmingen en grote villa’s, maar ook bijzondere verre reizen. Na corona is het gevoel ‘nu of nooit’ erg aanwezig. We hebben iets in te halen, de bucketlists worden weer afgevinkt. Door de prijzen, beperkte beschikbaarheid en problematiek rondom Schiphol merk je dat veel mensen weer eerder boeken. Wat ik ook zeker aanmoedig, want ik zie de prijzen dagelijks stijgen en de leukste plekjes raken vol.” RUIMTE OM TE GENIETEN De jaren voor de coronacrisis waren voor Travel Counsellor Jacqueline Gruters op zijn zachtst gezegd bewogen. Met de coronaperiode daar bovenop, is het afgelopen jaar voor Jacqueline sinds tijden een periode geweest waarin ze niet continu onder hoogspanning stond. “Zowel zakelijk als privé had ik veel minder zorgen. Dit gaf me ruimte in mijn hoofd en ik kon echt weer genieten. Daarnaast is het, zoals het er nu naar uit ziet, mijn beste jaar tot nu toe geweest sinds ik vijftien jaar geleden begon. Het is nog even spannend, maar dat is dan wel het hoogtepunt van mijn jaar. Ik durf wel te zeggen dat ik trots ben op mezelf.” Net als veel collega’s zag ook Jacqueline dat veel klanten later boekten dan voorheen. “De boekingen zijn veel meer verspreid over het jaar. Zelf vind ik dat prettiger. In het verleden was het vaak een hele boekingshoos in het hoogseizoen en daaromheen minder boekingen. Nu ligt dat goed in balans.” — Interview — Jacqueline Gruters

12 — Interview — Het komende jaar hoopt Jacqueline verder te gaan op dezelfde voet en haar klantenbestand verder uit te breiden. “Ook wil ik meer reizen organiseren die ik zelf begeleid. Ik merk dat ik hier erg blij van wordt en de dingen waar je positieve energie van krijgt geven je weer vleugels om je doelen te halen. Ik blijf genieten van ieder detail, hoe klein dat detail ook is.” GEZONDHEIDSWENS VOOR IEDEREEN Hoe kijkt Arjan Dijkshoorn, eigenaar van drie VakantieXperts-kantoren, naar het afgelopen jaar? “Het was een jaar dat qua boekingen pas halverwege februari echt begon. Tot aan het Schipholverhaal ging het erg goed. Door deze problematiek hebben we wat lastminuteboekingen gemist en de omzet verloren van reizen die eruit zijn gehaald. Omboeken, nieuwe reserveringen maken en dat allemaal zonder tegemoetkoming.” Uiteindelijk is Arjan toch tevreden over dit jaar. “Ik ben vooral trots op mijn personeel. De afgelopen jaren hebben zij voor zware periodes gestaan met corona, Schiphol, het faillissement van de D-rt Groep, samenvoegingen en overnames. Deze week zijn we met z’n allen gaan borrelen en eten om 2023 mooi af te sluiten.” Arjan kan niet één hoogtepunt benoemen van dit jaar. “Behalve dat ik lichamelijk goed ben hersteld. Vorig jaar december brak ik mijn enkel die vervolgens is vastgezet met drie pinnen. Inmiddels kan ik weer sporten en bewegen zonder pijn. Gezondheid is dan wel een hoogtepunt van dit jaar, wat ik iedereen overigens wens voor het nieuwe jaar.” In maart 2023 staat het personeelsweekend voor het gehele team gepland. “De bestemming is nog een verrassing. Iedereen kijkt hier enorm naar uit. De afgelopen twee jaar konden we dit niet doen, dus het mag wel weer een keer.” Arjan verwacht dat 2023 een goed jaar wordt. “Veel mensen willen hun uitgestelde reis nog maken, maar ook veel nieuwe klanten weten hun weg te vinden naar het reisbureau. Op het moment zijn we druk met de VakantieXperts aandeelhouders om ook online meer boekingen binnen te halen. Dit zie ik met vertrouwen tegemoet.” Arjan Dijkshoorn

13 — Advertorial — Maak kennis met de indrukwekkende bedoeïenen cultuur, wandel door de imposante bergen en ontspan op een hagelwit strand. Voor een afwisselende reis ben je in Oman aan het goede adres. En dat terwijl deze plekken maar op een paar uur rijden van elkaar liggen zodat je ook tijdens een korte reis een goede indruk van het land op kunt doen, maar ook ontspannen weer naar huis kunt. AFWISSELEND OMAN CULTUREEL OMAN Bijna elke reis start of eindigt in Muscat. Bezoek de Sultan Qaboos Grand Mosque en leer over de bouw van deze indrukwekkende moskee, maar ook over de Islam en welke rol religie speelt in het dagelijks leven. Het Bait Al Zubair museum is een mooie kennismaking met de verschillende regio’s van Oman en dan met name over hun klederdracht en cultuur. Het beste leer je Oman kennen via de gastvrije bevolking. Ze vertellen graag over hun land. ACTIE IN OMAN Voor de actieve reiziger heeft Oman genoeg te bieden. Het groene Jebel Akhdar gebergte loopt door het Noorden en Midden van Oman en biedt mogelijkheden voor prachtige hikes door imponerende berglandschappen. Ook fietsers en bergbeklimmers vinden hier genoeg uitdaging. Met 3200 km kustlijn is er genoeg zee om in te snorkelen en duiken en bij Masirah Island kunnen kitesurfers pieksnelheden behalen. TIJD OM TE RELAXEN Er is strand genoeg om te relaxen en hoe zuidelijker je gaat, hoe witter en zachter het zand wordt. Er zijn daarnaast genoeg 5-sterren resorts om in alle rust je reis te beginnen of af te sluiten. Even echt stilte ervaren doe je in de woestijn waar je zonder wifi de meeste connectie maakt met jezelf en je reisgezelschap. Meer informatie: www.experienceoman.om of mail naar [email protected]

14 — Interview — SALESTALK: HELEN LAGERWERF VAN TRAVEL TREND De reiswereld zat al van kleins af aan in Helen Lagerwerf, accountmanager bij Travel Trend, toen bleek dat ze als achtjarig meisje de weg naar de gate op Schiphol feilloos wist te vinden. “Mijn kinderspel bestond veelal uit het verkopen van reizen aan de hand van foldertjes die ik bij hotelrecepties van de vakantiebestemming wist te verzamelen.” In de nieuwste SalesTalk vertelt Helen over haar passie voor reizen en haar functie bij Travel Trend. Tekst: Bibi Mol - Foto’s: Helen Lagerwerf Helen Lagerwerf

15 — Interview — Helen had haar studiekeuze in een vroeg stadium gemaakt. Haar allereerste bijbaantje was op een reisbureau. “In feite komt dit neer op een binding van meer dan vijftien jaar met de reisbranche. Inmiddels heb ik in verschillende hoeken van de branche ervaring opgedaan: in de luchtvaart, bij een DMC en in de touroperating. Deze ervaringen komen goed van pas in mijn huidige baan”, vertelt Helen. Na het afronden van haar eindstage voor de opleiding Toerisme aan de NHTV maakte Helen voor het eerst kennis met Buenos Aires. “Ik heb een grote passie voor Latijns-Amerika, dus toen deze kans voorbij kwam, heb ik niet lang getwijfeld om weer mijn koffer te pakken en op het vliegtuig te stappen.”Hier heeft Helen veel ervaringen opgedaan. “Ik heb veel gereisd, gewerkt bij een DMC en ik heb de taal én de Argentijnse tango geleerd. Mijn liefde voor dit continent werd alleen maar groter. Mensen in mijn omgeving zeggen regelmatig dat ik een Nederlandse ben met een Latina hart. Mijn naam krijgt vaak een Spaans tintje met ‘Helena’. Zodra ik voet aan land zet voelt het voor mij als thuiskomen.” Als accountmanager bij Travel Trend is Helen samen met een collega verantwoordelijk voor de B2B-salesactiviteiten binnen Nederland. Zij werken aan een goede relatie met de reisagent en hebben daarnaast contact met collega-touroperators, verkeersbureaus en leveranciers. “Ik krijg energie van het helpen, het enthousiasmeren en het sparren met partners TIPS VOOR DE REISAGENT Welke tips heeft Helen voor de reisagent? - Kies ervoor om grote bestemmingen op te splitsen in regio’s waarbij niet alles in één reis bezocht wordt. Zo kunnen je klanten de bestemmingen nog intenser beleven. - Denk ook eens aan een tussenseizoen als je uitdagingen hebt op het gebied van prijs en beschikbaarheid. Naast dat de reissom aantrekkelijker wordt, is de bestemming ook een stuk rustiger en het klimaat vaak nog prima. - Stuur voor een efficiënt verloop van je aanvraag ook direct de namen van je klant en een budgetindicatie mee. Helen in Zuid-Afrika

16 — Interview — hoe we het maximale uit de samenwerking kunnen halen. In deze rol mag ik de Travel Trendbeleving verkopen met enerzijds een tevreden retailpartner die met een gerust hart klanten bij ons onderbrengt, en anderzijds gelukkige reizigers die met een grote glimlach terugkeren van een reis.”Verder vindt Helen de afwisseling in haar baan fijn. “Ik houd ervan om naar evenementen te gaan, reisagenten te bezoeken en productpresentaties te geven. Wat eigenlijk heel verrassend is, want voorheen vond ik presenteren doodeng. Ook kijk ik er naar uit om famtrips te begeleiden en reisagenten ons product te laten ervaren.” HEIMWEE NAAR DE REISBRANCHE Sinds begin oktober is Helen begonnen bij Travel Trend. “Per toeval ben ik hier beland. Aan het begin van de coronaperiode besloot ik om een tijdje uit de branche te gaan. Soms vraag je je wel eens af wat er naast de reiswereld nog meer is, maar heb je het tegelijkertijd zo naar je zin dat je ook niet weg wilt. Ik kreeg de kans om wat anders te gaan doen, maar had altijd wel wat heimwee. De geluiden rondom corona werden steeds positiever en het begon steeds meer bij me te kriebelen. Wel wilde ik alleen terug als ik de juiste functie gevonden had. Ik had een bepaalde koers op het oog en daar Helen in Argentinië

17 — Interview — wilde ik aan vasthouden. Travel Trend kwam voorbij met het juiste puzzelstukje wat ik miste en de keuze was snel gemaakt. Achteraf gezien de juiste, want vanaf dag één wist ik dat ik hier op mijn plek zit.” Dat de meeste medewerkers al tien jaar werkzaam zijn bij Travel Trend, zegt volgens Helen veel. “Het feit dat deze volwassen organisatie ondanks de groei door de jaren heen het persoonlijke karakter heeft weten te behouden, maakt het bedrijf in mijn ogen bijzonder. Collega’s staan altijd voor elkaar en de reisagenten klaar. Onderling heerst een prettige sfeer en de lijntjes zijn kort. Omdat wij zo’n vast team hebben, kennen de reisagenten niet alleen ons, maar wij hen ook. Hierdoor ontstaat een fijne samenwerking. Het is een hele toegankelijke, transparante en fijne organisatie om voor te werken. Met natuurlijk een geweldig product niet te vergeten”, zegt Helen met een knipoog. TRAVEL TREND FAMILY Travel Trend biedt een aanbod met verre bestemmingen. In de coronaperiode heeft de touroperator hier een product aan toegevoegd: “Met Travel Trend Family mogen wij ook steeds meer toffe reizen verzorgen voor zowel jonge gezinnen als gezinnen met tieners. Dit is een mooie aanvulling op onze doelgroep. Gedurende de coronacrisis heeft het team van Travel Trend bewust gekozen om niet uit te breiden in bestemmingen, maar het product waar ze goed in zijn nog verder te versterken. Persoonlijk vind ik het erg sterk dat ze zijn blijven doen waar het specialisme ligt.” Helen in Argentinië

BOEK ZORGELOOS JOUW DROOMVAKANTIE ALLROUND TOUROPERATOR MEER DAN 120 BESTEMMINGEN 3e GROOTSTE TOUROPERATOR VAN EUROPA EXTRA FLEXIBILITEIT EN ZEKERHEID MET ONS AANVULLENDE PAKKET BAGAGE ALTIJD INCLUSIEF Ga voor meer informatie naar www.fti-service.nl EINDELIJK WEER REIZEN MET

19 — Interview — ONDERNEMERSGEZIN SCHELLEVIS OPENT TWEEDE CHOGOGO RESORT OP BONAIRE Tijdens een bezoek aan Bonaire gaat Reisbizz Magazine in gesprek met Gertrude en Hans Schellevis, oprichters van het Time to Smile Chogogo Resort op Curaçao. Het echtpaar rondt de bouw van hun nieuwste aanwinst op Bonaire af, waar Reisbizz een kijkje neemt. Tekst: José van Felius - Foto’s: Time to Smile Chogogo Resort Familie Schellevis

20 — Interview — Heel Nederland is aan de buis gekluisterd tijdens programma’s zoals ‘Het roer om’ en ‘Ik vertrek’. Wat is jullie verhaal? “Ons verhaal start in een klein plaatsje in Friesland waar we als jonge ondernemers een zeilschool begonnen. Na verloop van tijd werd dat onder andere uitgebreid met een jachthaven en kampeerterrein. Het samen ondernemen lag ons goed en al snel bleek het een schot in de roos. Omdat het een seizoensgebonden bedrijf was, konden wij zelf in de zomermaanden niet op reis. November was voor ons de maand dat we vakantie konden nemen. Maar november is niet altijd een goede maand qua klimaat. Dus we reisden al snel buiten Europa om toch een stukje zon mee te pakken. Als we op reis waren, dan praatten we over het opzetten van een bedrijf buiten Nederland. Maar het lukte ons niet om een geschikte plaats te vinden. De Canarische Eilanden vonden we te seizoensgebonden, een land als Sri Lanka was niet veilig, de Malediven te omslachtig. Tot we op de Antillen terecht kwamen. Tijdens een reis naar Aruba, Curaçao en Bonaire was voor ons al snel de keuze gemaakt: dit moest het worden. De eerste keuze was Bonaire, maar Bonaire was in deze tijd klein en minder ontwikkeld. Met het oog op het onderwijs van onze kinderen kozen we uiteindelijk voor Curaçao. Wel gaan we ieder Wandelen in Gros Morne Chogogo Resort Bonaire

21 jaar even terug naar dat kleine plaatsje in Friesland.” Wat staat jullie het meest bij van deze eerste jaren? “Dat ging natuurlijk niet allemaal van een leien dakje. Uitdagingen genoeg: het was lastig om investeerders te vinden, de infrastructuur, personeel. In de jaren ’90 werd er nauwelijks gevlogen naar het eiland en pakketreizen waren er niet. Tickets waren kostbaar en de bestemming werd hierdoor een (te) dure bestemming. We zijn de bouw van Chogogo in fases gestart en begonnen met 54 units. Momenteel zijn het er 190 op Curaçao en natuurlijk uitgebreid met ons nieuwste project op Bonaire.” Hoe is het Bonaire project ontstaan? “Het plan om uiteindelijk ook op Bonaire uit te breiden, werd realiteit toen we de mogelijkheid kregen om het huidige stuk grond te ontwikkelen. De plek was goed en het lag al een aantal jaren leeg. Bonaire was inmiddels uitgegroeid tot 20.000 inwoners en de tijd was rijp om een tweede project op te starten. Op deze plek lag voorheen Hotel Bonaire. In het zwembad werd vroeger zwemles gegeven voor de lokale bevolking. Het is een mooie plek vol geschiedenis. De bomen staan er nog zoals vroeger en er ligt een stuk historie hier.” Tijdens de bouw van het resort op Bonaire brak de coronatijd aan. “In die tijd hebben we wel eens gedacht: ‘Laten we maar stoppen’. We konden niets. Na veel slapeloze nachten en gesprekken besloten we dat niet te doen. Natuurlijk waren maatregelen noodzakelijk. De medewerkers waren een belangrijke drijfveer voor ons om door te gaan. We kunnen niet zonder en moesten creatieve oplossingen bedenken. Chogogo Curaçao was twee keer een half jaar gesloten en de bouw op Bonaire lag stil. Van die simpele zaken, waar je normaal gesproken niet aan denkt, moesten gewoon doorgaan. Zo moesten de planten op het resort onderhouden worden, wat normaal met (afval)water van de gasten gebeurt. Maar geen gasten, is geen afvalwater. In die tijd gebruikten we dan het zwembadwater. We dachten creatief en het voelde een beetje als één familie. De kok werkte mee in de tuin of in de bewaking. Iedereen deed andere werkzaamheden. Creatieve oplossingen die ons als mensen zeker nader tot elkaar hebben gebracht. We besloten er het beste van te maken en de tijd te gebruiken om te investeren.” — Interview — Chogogo Resort Curacao

22 — Interview — Hoe ziet jullie dagelijkse dag eruit? “We pendelen heen en weer tussen Curaçao en Bonaire. Onze twee zoons Sander en Leon werken mee in het bedrijf. De bedoeling is dat we het stokje straks gaan overdragen. Nu doen we alles als familie. Binnenkort openen we in het resort op Bonaire een gloednieuw restaurant aan het strand. Dus we kunnen stellen dat we in de laatste fase zijn aangekomen. Stilzitten doen we natuurlijk nooit.” Wat maakt Bonaire voor jullie zo speciaal? “Het eiland is speciaal door de mix van locals en toeristen. Het toerisme heeft de laatste tijd een enorme sprong gemaakt. We zien nu al veel mensen terugkomen. Het aantal repeaters is nu al veel hoger dan we hadden gedacht. Het is een fijn relaxt eiland.” Waar zijn jullie het meest trots op? “Dat we alles hebben overleefd. We hebben best wel een kunstje uitgehaald: de bouw en vervolgens de lockdown. Het was voor ons een beproeving. We hebben een mooi bedrijf neergezet waarin we dagelijks blije mensen zien. Daar gaat het om. Daarnaast zijn wij er ook trots op dat onze zoons hun draai hebben gevonden in het bedrijf. Dat we samen met onze kinderen kunnen ondernemen, maakt ons het meest trots.” Jan Thiel strand

Geniet van o.a. wifi en individueel inflight entertainment aan boord van onze comfortabele B787-Dreamliner. U heeft de keuze uit Economy Class (Main Cabin), Main Cabin Extra, Premium Economy en Business Class vanaf Schiphol. *Betreft voorgenomen zomer 2022 schema. Alle schema’s zijn onder voorbehoud van wijziging. American Airlines en de Flight Symbol zijn merken van American Airlines, Inc. oneworld is een merk van de oneworld Alliance. © 2021 American Airlines, Inc. Alle rechten voorbehouden. Dagelijkse en non-stop vluchten naar Philadelphia en Dallas/Fort Worth*

24 — Interview — Ooit vochten ze elkaar de tent uit. Nu zijn aartsrivalen TUI en Corendon opmerkelijk eensgezind als het gaat om het ‘redden’ van de vliegvakantie in Nederland. Dat blijkt uit een uniek dubbelinterviewmet concurrenten Arjan Kers en Steven van der Heijden, de CEO’s van beide reisbedrijven, die op het TUI-hoofdkwartier in Rijswijk speciaal bijeenkwamen voor een open en pittig vraaggesprek met Reisbizz Magazine. RED DE VLIEGVAKANTIE, RED SCHIPHOL! Tekst: Paul Eldering - Foto’s: Reismedia Arjan Kers (links) en Steven van der Heijden DUBBELINTERVIEW TOPMANNEN TUI EN CORENDON

25 — Interview — “We moeten collectief de barricaden op om tegengas te geven aan de ban-depretvluchten schreeuwers, die ook politiek steeds meer de overhand aan het krijgen zijn. Antiluchtvaartgroepen zijn allang geen domme jongens meer in de marge. Hoogopgeleide actievoerders met een pragmatische, wetenschappelijke benadering weten vaker politici en rechters achter zich te krijgen. De druk op leisurevluchten wordt alsmaar groter. Dat is een zorgelijke ontwikkeling.” Dat is samengevat de boodschap van Kers en Van der Heijden, de heren nemen geen blad voor hun mond. “Door de beoogde krimp zal het KLM-netwerk vaker voorrang krijgen op Schiphol”, vreest Van der Heijden. “Het wordt er door toenemende slotschaarste niet mooier op in de reisindustrie”, vindt Kers. VLIEGSCHAAMTE IS ONZIN De verwachte problemen met vliegvakanties hebben volgens hen niets te maken met de vraag. “Mensen willen postcorona massaal met het vliegtuig op reis, als de portemonnee dat toelaat. Vliegschaamte is onzin. Die bestaat niet of nauwelijks en wordt ons aangepraat door een beperkte groep activisten. En dat betekent niet dat de klimaatdiscussie ons koud laat. Integendeel, wij zijn al jaren structureel bezig met verduurzaming. Maar het wat afwachtende kopersentiment komt nu vooral door de economische onzekerheden en stijgende vliegprijzen en kan zo weer omslaan, mits de problemen op Schiphol eindelijk zijn opgelost.” De twee rivalen kunnen prima door één deur “Hoe kom je daar nou bij? We zitten juist midden in een echte revival van de goede oude pakketvakantie”

26 — Interview — Ook dat lijkt echter nog twijfelachtig voor zomer 2023, ondanks dat Van der Heijden en Kers zeggen vertrouwen te hebben in interim Schiphol-baas Ruud Sondag. “Maar er moet nu wel snel wat concreet gebeuren om klaar te zijn voor meivakantie en hoogseizoen”, stellen ze vast. Volgens de luchthaven moeten er vanaf april voldoende securitymensen zijn via een wervingscampagne. Ook de tekorten bij marechaussee en bagageafhandeling moeten nog opgelost worden. “Eerst zien dan geloven”, aldus de reisorganisaties. PROFVOETBALLER Arjan Kers (53), net niet goed genoeg voor profvoetballer, is vrijwel zijn hele carrière in dienst geweest van TUI. In 1990 begonnen als animator op de Canarische Eilanden, opgeklommen naar inkoper, later leidend voor de hele groep. Gewerkt in Spanje en Duitsland voor TUI en 1-2-FLY en vanaf 2013 in Nederland, eerst voor Kras, daarna topman van TUI Nederland als opvolger van Van der Heijden, die zich niet kon vinden in de Europese consolidatie van het concern met Nederland en België onder één dak. VAN DER HEIJDEN KIJKT UIT NAAR ‘ANDERE LEUKE DINGEN’ Steven van der Heijden (62) begon na de NHTV en een stukje eigen reisondernemerschap eind jaren 80 bij Eurojet en Fit Vliegvakanties, gevolgd door Holland International en Oad. Vervolgens is hij CEO geweest van Thomas Cook Nederland en TUI Nederland. In 2016 kreeg hij zijn huidige topfunctie bij Corendon. Na dit boekjaar wil hij daar volgens plan terugtreden om zich ‘met andere leuke dingen’ bezig te houden. Wat vinden de heren eigenlijk van elkaar? Kers: “Ik heb Steven pas vrij laat leren kennen toen ik voor TUI in Nederland ging werken. Hij heeft een mooi fundament achtergelaten en kent de business als geen ander met heel veel kennis van zaken. Hij heeft passie voor de branche en kan over alles meepraten. Dat hij zijn sporen heeft verdiend en het positieve uit De druk op leisurevluchten loopt op, en dat is zorgelijk

27 reisbedrijven weet te krijgen, daar profiteren we allemaal van. De gevoeligheid dat Steven van TUI naar de concurrent ging inclusief het meenemen van personeel, vergeef ik hem graag.” Van der Heijden: “Arjan is enorm commercieel en sociaal ingesteld. Dat is als baas een pre. Hij staat voor zijn mensen, maar is ook als concurrent prettig om mee samen te werken, al zullen we het zeker niet nalaten om elkaar met onze handel de loef af te steken. Er is altijd wederzijds respect en we weten wat we aan elkaar hebben. We gaan vol voor onze eigen positie, maar wel op een nette manier. Er wordt door ons beiden nooit persoonlijk op de man gespeeld. Arjan wordt steeds zichtbaarder als TUI-verantwoordelijke, goed voor het imago van de reiswereld.” Hoe zou u het jaar 2022 willen typeren? Van der Heijden: “Een jaar na de pandemie dat zich kenmerkte door een gigantische reislust en geweldige marges. We hadden nog veel beter kunnen verkopen als de Schipholkwestie er niet tussenkwam met gedwongen vermindering van stoelen. Toch hebben we zelfs in juni, traditioneel een dip, goed geld kunnen verdienen, door gelijk te kiezen voor rendement met hogere prijzen. Maar dat mocht ook wel na twee jaar flink afzien door zwaar verliesgevende coronarestricties. Nu lijkt Schiphol in rustiger vaarwater, maar dat komt met name door 20 tot 25 procent minder capaciteit.” Kers: “In negen maanden is 2022 voor ons een prima jaar geweest, ook financieel. De jaarcijfers worden bij TUI medio december bekendgemaakt. Daar kan ik niet op vooruitlopen. Het debacle op Schiphol is helaas een pijnlijke domper geweest. De consument wilde graag op reis, dus hebben we er het beste van proberen te maken. Dat is met allerlei creatieve ingrepen gelukt. Het was een megapuzzel, dat wel, ten koste van veel energie — Interview — Steven van der Heijden “Meevallertje is dat er genoeg spaargeld uit de coronaperiode boven de markt hangt. Daar profiteren we van”

28 — Interview — en zweetdruppels. Je moet ons ook niet zien als een airline, maar als een touroperator met eigen vliegtuigen als onderdeel van een hele waardeketen met als laatste schakel de vakantieganger, die de boeking maakt. Een wezenlijk verschil.” Wat zijn de verwachtingen voor 2023? TUI merkt een veranderend boekingspatroon. “Dat gedrag zette zich al in tijdens corona. Meer lastminutes. Dat heeft nu niet meer zozeer te maken met corona, maar met de bestedingsruimte. Deze winter zijn vooral de Canarische Eilanden, Antillen en Kaapverdië populair, alsmede wintersport onder de liefhebbers. Voor de zomertrends is het nog te vroeg. Die zien we vanaf begin volgend jaar wel.” Kers houdt de capaciteit in ieder geval ‘zo lang mogelijk’ vast. Van der Heijden spreekt van een aanstaand seizoen van trekken en sleuren. “Toch is de consument gevoelig voor indringende campagnes met kortingen. Dat zagen we aan onze acties rond het WK voetbal en Black Friday. Daar kregen we veel respons op. Wij zijn dan ook zeer hoopvol gestemd. Hamvraag is of de klant bereid is de kostprijsverhoging te slikken. Meevallertje is dat er genoeg spaargeld uit de coronaperiode boven de markt hangt. Daar profiteren we van.” En de pakketreis, heeft die als oubollig afgedaan? Kers lacht schamper. “Hoe kom je daar nou bij? We zitten juist midden in een echte revival van de goede oude pakketvakantie. De consument heeft aan den lijve ervaren wat het is om niet beschermd te zijn als vluchten worden geschrapt of bestemmingen niet meer bereikbaar zijn. Online ticketverkopers en individuele luchtvaartmaatschappijen geven voor losse vluchten vaak niet thuis, houden je aan de koop of zijn onbereikbaar. Bij ANVRreisorganisaties krijg je voor pakketreizen een alternatief of geld terug. Bovendien zijn ze gedekt door garantiefonds SGR.” “Arjan is enorm commercieel en sociaal ingesteld. Dat is als baas een pre” Arjan Kers

29 Ook Van der Heijden spreekt zich volmondig uit ten gunste van de pakketreis. “Daar leven wij en het grootste deel van de reisbranche van. Die is inderdaad volledig herboren. Er is tijdens corona massaal kennisgemaakt met de nadelen van doe-het-zelven. Bij ons kon er zonder veel drempels worden omgeboekt. Gestrande klanten in nood werden zo snel mogelijk teruggehaald. Daar komt bij dat een pakketvakantie meestal goedkoper is dan losse onderdelen.” Hoe staat het met nettoprijzen? Van der Heijden en Kers geloven er niet zo in. Het commissiesysteem is diep in de reisbranche geworteld, hoewel die verdiensten voor retailers de laatste jaren flink zijn gezakt. Reisagenten moeten hun eigen broek kunnen ophouden, is het idee. Dat kan overigens wel overhoop worden gegooid door nieuwe besluiten in Brussel over aanbetalingen in het kader van een komende herziening van de EU Richtlijn Pakketreizen. Daar is volgens Corendon en TUI het laatste woord nog niet over gezegd. Koepels ANVR, waar Kers voorzitter van is, en ECTAA in Europa zitten er bovenop en eisen zo nodig maatregelen in de hele keten, als de Europese Commissie de plannen doorzet om vooruitbetalingen van vakantieboekingen te beperken. “Anders dreigen touroperators de dupe te worden. Terwijl de consument bij pakketreizen nu al optimaal beschermd is door de reisaanbieders. Wij houden klantgeld niet vast, maar betalen leveranciers vooruit. Dat werkt al heel lang op deze manier. Stoelen en bedden zijn nu eenmaal internationaal in trek”, benadrukken beide topmannen. De vraag naar pakketreizen is aangewakkerd

30 — Blog — Eén van mijn eerste vragen was dan ook of ze een mobiele telefoon hadden. En een creditcard. Ook redelijk essentieel tegenwoordig in de USA. In tijden van QR-codes en electronische reisdocumenten is een telefoon haast onontbeerlijk. Ik moet er ook gelijk bij vertellen dat toen ze met hun aanvraag kwamen, iedereen nog met mondkapjes over straat ging. De telefoon was aanwezig, maar aan een upgrade toe (iPhone 4, waarop geen app het meer deed, behalve de sms) en wonder boven wonder was er een creditcard op naam van Corrie met een mooie limiet van duizend euro. MET EEN SPEEDBOAT DOOR MIAMI Voortvarend begonnen we aan de besprekingen. Er moesten nogal wat segmenten geboekt worden: transfers, hotel bij aankomst, cruise, nog meer transfers, strandhotel in Miami, excursies (een huurauto in de USA was echt een brug te ver voor ze) en allerlei randzaken zoals verzekeringen en ESTA (“Wat is dat nou weer Kees?”). Willem was een fan van Miami Vice, dus er moest met speedboats worden geraced en ook wilde hij met airboats door de Everglades sjezen. Afijn, de reis werd geboekt en ze deden ook niet lullig over de prijs. Ik stierf ondertussen duizend doden, want bij elke etappe van de reis haalde ik me alle mogelijke doemscenario’s voor de geest. Dat begon al met het aanvragen van de ESTA. Dat is normaal binnen een paar uur gefixt. Maar niet bij Willem en Corrie. Die vanWillem kwam na drie dagen eindelijk terug en Corrie haar ESTA pas na een week. Lekker voorteken. Toen begon Schiphol ook nog eens aan haar grote faalzomer. ZENUWEN VOOR DE REIS Bij de aankomsttransfer moesten ze zelf ter plekke bellen met het taxibedrijf, zo luidde de instructie op het voucher. Ik zag ze al weer KEES BIKKER: WILLEM EN CORRIE Dit is het verhaal vanWillem en Corrie. Willemwerkt bij de gemeentelijke fietsenstalling in mijn woonplaats en ik liet bij hem regelmatig mijn fiets repareren. Na verloop van tijd begon hij ook zijn vakanties bij mij te boeken. Met de auto naar Kroatië of Oostenrijk. Dat soort tripjes. Maar na corona namen ze ineens contact met me op voor een reis naar Florida met een cruise erbij. Ik schrok me een hoedje. WantWillem en Corrie zijn behoorlijk digibeet.

31 — Blog — worden onderschept door een louche figuur die ze zou droppen in een no-go zone. Of de excursies waarvoor ze zelf een paar dagen voor aanvang contact moesten opnemen per telefoon om een afhaaltijd te bevestigen. Willem en Corrie waren allebei met Engels na les 1 gestopt. De dag dat ze hun reisbescheiden kwamen ophalen was aangebroken. Willem had me al laten weten dat ze wel wat nerveus waren voor de reis. Daar heb je het al, dacht ik. Daarom had ik alles keurig uitgeprint voor ze en een stappenplan erbij gedaan. Dag voor dag, uur voor uur. Trots liet Willemmij zijn ‘nieuwe’ iPhone zien. Een iPhone 7, tweedehands natuurlijk. Maar alle apps die ze nodig hadden, werkten. Ook Whatsapp. Willem gebruikte alleen sms zei hij. Ik legdeWhatsapp uit en gaf ze gelijk nog even wat tips en voelde me als een vader wiens kind voor het eerst uitgaat. In de grote stad en zonder licht op de fiets. EN DAN KOMEN DE FOTO’S DOOR Het liefst was ik persoonlijk met ze mee gereisd om alles in goede banen te leiden. Ik denk dat iedereen wel eens klanten heeft gehad die hij eigenlijk niet durft los te laten. Maar natuurlijk kwam alles goed. Afkloppen. Terwijl ik dit schrijf hebben ze nog één dag te gaan voor de terugreis. Maar hoe groot was mijn opluchting toen ik via Whatsapp hun eerste bericht kreeg, met kort daarna vrolijke vakantiefoto’s. De een na de andere. Het hield niet op. Corrie voor het cruiseschip. Corrie op het balkon van de hut. Willemmet een baby alligator in zijn armen. Ze gingen helemaal los. Het Whatsappen hadden ze dus behoorlijk onder de knie gekregen. Ik denk dat ik ze ga vragen of ik de foto’s voor mijn Instagram account mag gebruiken. En misschien hebben ze zelf ook al wel Instagram inmiddels. Wie zal het zeggen. Of Tik Tok. Wat heb ik deze prachtige mensen toch weer onderschat. Kees Bikker Oprichter van travelkees.nl

32 Reisindustrieplatform Reisbizz heeft een nieuw initiatief gelanceerd: de Reisbizz Society. Binnen de Society zijn de kernwoorden: aandacht, kennisoverdracht, gezondheid, bewustzijn en duurzaamheid. We gaan dingen anders doen binnen de Society. Ben jij benieuwd hoe? Volg dan onze Facebook groep: Reisbizz Society. Deze groep is exclusief voor medewerkers binnen de reisindustrie en toegankelijk op basis van goedkeuring. Gold Partner

33 Ook Reisbizz Society partner worden? Neem dan contact op via [email protected] Silver Partners

34 Ook Reisbizz Society partner worden? Neem dan contact op via [email protected] Bronze Partners

Tijdens deVakantiebeurs Vakdag op 11 januari keren we weer terug met een nieuw Reisbizz Society Event. Na ons eerste geslaagde event in Gorinchem, waar we veel positieve reacties over hebben mogen ontvangen, verwelkomen we jullie graag. SAVE THE DATE: REISBIZZ SOCIETY EVENT 11 JANUARI TIJDENS DE VAKANTIEBEURS 2023 We starten de dag samen van 10:00 tot 11:00 uur voordat je de wereld rond gaat reizen op de Vakantiebeurs. Op het event verruimen wij jouw blik op zowel persoonlijk- als professioneel vlak zodat jij een vliegende start tegemoet gaat in het nieuwe jaar. Verrijk je kennis als reisprofessional tijdens ons event en laat je inspireren door onze sprekers. Daarnaast kunnen aanwezigen zich verheugen op een hele speciale verrassing! De bezoekers ontvangen namelijk een speciale voucher die je op de dag zelf op een gewenst moment kan verzilveren. Partner van dit event is Curaçao Tourist Board. Met de Reisbizz Society willen we de verbinding tussen reisagenten/ZRA’s en leveranciers versterken. Zo focussen we ons niet alleen op de zakelijke kant van het contact, maar bieden we ook de kans om een persoonlijker contact te ontwikkelen. De Reisbizz Society staat voor: goed voor jezelf zorgen, gezondheid, duurzaamheid en verbinden. DEELNAME Meld je snel aan om zeker te zijn van een plek. Voor leden van de Reisbizz Society en reisagenten is het bijwonen van het event geheel kosteloos. Andere geïnteresseerden die het event graag willen bijwonen betalen een toegangsprijs van 25 euro incl. btw.

MET SPECIALTRAFFIC NAAR ATLANTIC CANADA DECEMBER 2022 MAGAZINE Nr 55 Sanne Veerman beleeft de Indian Summer in Oost-Canada NICO BLEICHRODT OVER CRUISEBESTEMMING ALASKA Canada & Alaska Special © Unsplash

37 CANADA & ALASKA SPECIAL Helaas weer geen witte kerst dit jaar, maar degene die toch de sneeuw op willen zoeken deze winter, kunnen Canada of Alaska eens bezoeken. Maar ook buiten de winter ombieden deze bestemmingen prachtige natuur. In de laatste Reisbizz Magazine van dit jaar laten we in onze Canada & Alaska Special verschillende reisprofessionals aan het woord over deze bijzondere bestemmingen. Zo reisde TUI at Home Sanne Veerman eind oktober op uitnodiging van Air Canada en Canadream naar het oosten van Canada. In de herfst zijn in Canada de meest prachtige kleuren bijeen te zien, kenmerkend voor de ‘Indian Summer’. Of Sanne het perfecte plaatje heeft geschoten tijdens deze reis, lees je in haar verslag. Ook spraken we met Nico Bleichrodt, Vice President Sales & Marketing bij Holland America Line. Hij en zijn gezin zijn ‘besmet’met het cruisevirus. Eén van de favoriete bestemmingen: Alaska. Special Traffic neemt je mee naar Atlantic Canada, waar je volgens de reisspecialisten terecht kunt als je op zoek bent naar een mix van cultuur en natuur, het laidback vakantiegevoel en een rustig reistempo. Deze bijzondere bestemming heeft veel te bieden. Als laatste neemt Rianne van der Werf van Avila Reizen je mee naar The Yukon in Canada. Als USA & Canada specialist zocht zij het hogerop en ging zij op verkenning met als startpunt Whitehorse. Een reis met verlaten en weidse landschappen.

39 — Canada & Alaska Special — “Hier moet je stoppen!”, schreeuwt Sanne Veerman, TUI at Home, van achter uit de camper naar de chauffeur. “Naar mijn mening heb ik een goede reden, want aan beide kanten van de weg zie ik het perfecte Indian Summer plaatje met gele, groene, oranje en rode bomen. Midden in deze kleurrijke natuur staat een huisje dat prachtig weerkaatst in het diepblauwe water. Dit is het plaatje wat ik thuis voor ogen had toen ik hoorde dat ik eind oktober met Air Canada en Canadreammee mocht op studiereis naar het oosten van Canada tijdens de Indian Summer.” Sanne doet uitgebreid verslag van deze bijzondere reis. SANNE VEERMAN BELEEFT DE INDIAN SUMMER IN OOST-CANADA Tekst en foto’s: Sanne Veerman Sanne tijdens de Canopy Tour in Haliburton Forest

40 — Canada & Alaska Special — De meeste mensen denken bij een reis naar Canada het allereerst aan het westen van dit immense land. De natuur in dat gebied is gewoonweg geweldig. Van het afgelegen Vancouver Island met de walvis en beren safari’s tot de uitgestrekte Rocky Mountains met de welbekende plaatsen Jasper, Lake Louise en Banff. Maar ook het oosten van Canada heeft een onvergetelijke natuur en daarnaast ook nog eens gezellige en historische steden. Juist deze combinatie van natuur en cultuur maakt een reis naar dit gebied zeer afwisselend. OUDEWIJVENZOMER Bezoek je Oost-Canada in september of oktober, dan val je met je neus in de boter. In deze periode geniet je hier namelijk van de Indian Summer, ook wel oudewijvenzomer genoemd. In deze tijd kleuren de bomen goudgeel, fel oranje, rood en zelfs paars. Een herfst kleurenspektakel. Samen met een kleine groep reiscollega’s maakte ik met dank aan Air Canada en Canadream een achtdaagse reis met een camper. De reis ging langs Haliburton Forest (gelegen tegen het Algonquin National Park), Ottawa, Kingston en Toronto. HALIBURTON FOREST &WILD LIFE RESERVE Iets later dan de rest arriveren wij met onze camper van Canadream op de eerste camping in Haliburton Forest. Nadat we de camper hebben opgehaald in Toronto hebben wij een kleine omweg gemaakt met onze camper. Mijn kwaliteit is het verdwalen met Google Maps, dus ik denk dat ik mijn reisgenoten hier een TORONTO Zelf bezocht ik Toronto al eerder. Dit is een heerlijke stad om een paar dagen door te brengen. Ook als tussenstop voor een reis naarWest-Canada is dit een aanrader. Een aantal bezienswaardigheden die je hier zeker niet mag missen heb ik voor jullie op een rijtje gezet: - Een bezoek aan de 553 meter hoge CNTower. Bij mijn eerdere bezoek aan deze stad heb ik hier genoten van een heerlijke lunch, maar ook het avondeten is een aanrader. De skyline van deze vierde grootste stad van Noord-Amerika is één grote zee van lichtjes. - Toronto is een perfecte uitvalbasis voor een bezoek aan de Niagara Falls. Deze wereldberoemde watervallen bereik je vanaf Toronto makkelijk met de auto, trein, bus of tijdens een dagexcursie. - Het Distillery District is een gezellig voetgangersgebied met leuke boetiek winkeltjes in industriële gebouwen waar je mooie souvenirs kunt scoren. - Hockey Hall of Fame is als (interactief ) museum echt een must voor de echt sport en hockeyliefhebber. - St. Lawrence Market is een groot foodhall waar je kunt genieten van de vele lokale en internationale hapjes. Tip: de heerlijke dumplings. - De Toronto Islands aan de overkant van de stad is een prachtig gebied waar je zeker een middag kunt doorbrengen en lekker kunt wandelen of fietsen. Met de ferry sta je vanaf de stad binnen tien minuten aan de overkant. Hier maak je ook de perfecte foto van de skyline van Toronto.

41 — Canada & Alaska Special — beetje mee heb aangestoken. Verdwalen in deze omgeving is overigens geen straf. We rijden tussen de feloranje bomen, boerderijen met pompoenen en Halloweenversiering en komen alsnog aan op de juiste bestemming waar we met open armen worden ontvangen door Barrie en Ted van Yours Outdoors. Net als op alle andere locaties ervaren we ook hier de echte Canadese gastvrijheid. De dagen in Haliburton Forest zitten bomvol leerzame, actieve en lekkere activiteiten. We bezoeken bij aankomst het Wolf Centre die ze speciaal voor ons nog even openen die dag. Hier leren we de achtergrond van de wolven die hier verblijven en vertelt Barrie ons zeer enthousiast over de flora en fauna van het bos. De wolven zitten in een afgesloten gedeelte en kom je niet onverwachts tegen als je de camper uitstapt. Wel zo’n fijn idee. De volgende dag beginnen we met een actieve excursie, een canopy tour. Tussen de toppen van de bomen loop je over smalle houten vlonders van boom naar boom. Op 10 tot 20 meter hoogte genieten we van prachtige vergezichten over het bos. Een heerlijk actief begin van deze dag. Ook voor de rest van de dag staat genoeg leuks gepland. We gaan in vogelvlucht door het stadje Haliburton en het Sculpture Forest, om daarna gelijk aan te schuiven voor een bierproeverij van Boshkung Brewing. Ondanks dat ik geen echte bierdrinker ben, is dit veel leuker dan verwacht. ‘s Avonds genieten we van een uitgebreide maaltijd met als toetje een bezoek aan het observatorium. Hier bekijken we De campers in Haliburton Forest

42 — Canada & Alaska Special — met een gigantische telescoop de sterrenhemel. Het weer is ons goed gezind, want het is een volledig onbewolkte en een zeer heldere avond. Een geweldige afsluiter van dit bliksembezoek aan Haliburton. EEN SPOOKACHTIGE WANDELING Met een goed gevoel, een volle buik en een uitgebreid afscheid rijden we verder naar onze volgende stop Ottawa. In Ottawa verblijven we op een campground net buiten de stad. Een korte rit met de taxi brengt ons gelijk midden in de stad met zijn 1,3 miljoen inwoners. Het is even omschakelen en wennen aan de drukte in deze hoofdstad van Canada. De temperatuur is heerlijk en we hebben geluk dat we ondanks de wat late aankomst van vandaag nog even een korte rondleiding krijgen door de stad. Samen met onze gids lopen we langs Parliament Hill, Canal Rideau en het park aan de Ottawa rivier. We krijgen gelijk een goede indruk van deze ruim opgezette en historische stad. Leuk weetje: het Canal Rideau veranderd in de winter in de langste schaatsbaan ter wereld. Na de wandeling is de dag nog steeds niet afgelopen. We krijgen een heerlijk diner in één van de vele restaurants in de stad en lopen daarna richting onze gids voor een HauntedWalk. Deze wandeling met diverse spookverhalen past perfect in de Halloweensfeer waar we ons al een paar dagen in begeven. Halloween wordt hier groots gevierd. TOEREN DOOR OTTAWA De volgende dag begint met een kort bezoek aan het Parlementsgebouw waar we achtergrondinformatie krijgen over de politiek in Canada. We vervolgen de dag met een Escape Het parlement in Ottawa

RkJQdWJsaXNoZXIy ODY1MjQ=